ASTRONOT KIYAFETLERİ NE İŞE YARAR …

By Ebru Çelen
0 Yorum 3361 Görüntüleme

 UZAYDAKİ ZARARLI KOŞULLARDAN ASTRONOTLARI NASIL KORUR

O her zaman baktığımız o muhteşem astronot fotoğraflarında kıyafetlerin ne işe yaradığını, nasıl astronotu koruduğunu merak ederiz. Bakalım o kıyafetin işlevi neymiş …

Uzayda havanın bulunmayışının yanı sıra uzayın aşırı soğuk olması ve yüksek enerjili ışınlar ve parçacıklar nedeniyle, astronotların uzay araçlarının dışında gerçekleştirilen uzay görevleri sırasında koruyucu kıyafetler giymesi gerekir. Aslında tam donanımlı bir uzay kıyafeti tek kişilik uzay aracı olarak tanımlanır.

Astronotlar uzay kıyafetinin içine soğutma ve havalandırma işlevi gören bir tulum giyer. Elastik malzemeden üretilen bu tulum ince borulardan oluşan bir ağ gibidir. Bu boruların içinden geçen su astronotların uzay görevi sırasında vücut sıcaklığının dengelenmesine yardımcı olur.

Astronot kıyafetinin bölümleri

Astronot kıyafetleri farklı parçalardan oluşur. Gövdenin üst kısmını kaplayan bölüm dayanıklı ve sert bir malzeme olan cam elyafından ( camla güçlendirilmiş plastik ) üretilmiştir. Kolları ve bacakları koruyan kısımlar bu sert gövdeye bağlanır.

Uzay kıyafetlerinin esnek kısımları farklı malzemelerden üretilen çok sayıda katmandan oluşur. Bu katmanlarının her birinin farklı işlevleri vardır. Örneğin en dış katman üç farklı özellikten oluşan malzemelerin birleşimi ile oluşturulmuştur. Bunlardan biri kurşun geçirmez yeleklerde kullanılan bir malzeme türüdür. Diğer iki malzeme yanmaya karşı dayanıklı ve su geçirmezdir.

En dış koruyucu katmanın altındaki yedi katman astronotları sıcaklık değişimine karşı korur. Örneğin Uluslararası Uzay İsatasyonu’ndaki astronotlar uzay yürüyüşleri sırasında -150 C ve 120 C  arasında değişen sıcaklıklara maruz kalabiliyor. Bu katman ayrıca astronotları yüksek hızda hareket eden küçük parçacıkların zararlı etkilerinden koruyor.

Uzayda hava olmadığından insan vücudunda normal atmosfer koşullarında sıvı halde bulunan bazı maddelerin, vakum koşullarında gaz haline dönüşmesini engellemek için dış basıncın uygun değerde tutulması gerekir. Uzay kıyafetlerinde bu amaçla oksijenle basınçlandırılmış bir katman bulunur. Kullanılan saf oksijen aynı zamanda astronotların nefes almasını sağlar.

Uzay kıyafetlerinde kullanılan kasklar hem koruma görevini tam olarak yerine getirmeli hem de astronotlar yeterli görüş imkanı sağlamalıdır. Bu amaçla kaskın vizörü astronotları Güneş’ten gelen ışınların ve yüksek hızda hareket eden parçacıkların zararlı etkilerinden korumak için polikarbonattan üretilir ve altın parçacıklarından oluşan ince bir tabakayla kaplıdır.

Astronotların bir sırt çantası gibi  sırtlarına giydiği yaşam destek ünitesi astronotların  uzay yürüyüşleri sırasında hayatta kalmaları için gerekli sistemlerin ( solunum ve basınçlandırma için gerekli oksijen, solunum sonucu açığa çıkan karbondioksitin uzaklaştırılması, soğutma suyu, elektrik enerjisi kaynağı ) çalışmasını sağlar.

Uzay kıyafetlerinde astronotların ekip üyeleriyle bağlantı kurmasını sağlayan iletişim sistemleri de bulunur.

Uzay kıyafetleri astronotları uzay ortamında tam anlamıyla korumak için tasarlanmıştır. Günümüz uzay  kıyafetlerinin  ağırlıkları tüm gereçleri dahil yaklaşık 48.5 kilogramdır. Kıyafetin bu kadar ağır olması uzay yürüyüşü yapan   astronotların  Uluslararası Uzay İstasyon’unun tamirini yaparken tamirin  yavaş sürmesine neden oluyor. Gelişen teknoloji ile daha esnek ve tasarım olarak kullanışlı astronot kıyafetleri üretimi yapmak için uğraşan mühendisler bulunmaktadır.

Belki de şu an bu yazıyı okuyan siz bunu yaparsınız.

O zamana kadar

YUKARIYA BAKMAYA DEVAM …

KAYNAK : Bilim ve Teknik Dergisi  / Sayı 580 

Yorum Yap

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı