Hieronymus Bosch-Dünyevi Zevkler Bahçesi

By Ogulcan Ozyavuz
3 Yorumlar 269 Görüntüleme

KLASİK YORUMLAMA

Dünyevi Zevkler Bahçesi, belki de sanat tarihinde en çok konuşulan eserlerinden bir tanesi.1500’lü yılların hemen başında yapılan bu devasa eser üç parçadan oluşuyor(!).

Sağ tarafa baktığımızda Adem ve Havva’yı görüyoruz, cennetin bitmek bilmez yeşil ovaları, güzeller güzeli kuşlar ve ortaçağ hayvanlar alemi kitaplarından alınan çeşitli hayvanlar ile birlikte. Gördüğümüz kule benzeri yapılar ise hassas denge ve dayanıksızlığı simgeliyorlar. Gölden su içmekte olan tek boynuzu at ise ilk günahtan önceki insanlığı. Gölden çıkmakta olan siyah yaratıklar ise cennette yayılmaya başlayan kötülüğün bir sembolü aslında.

Orta panele baktığımızda bir karmaşa bizi karşılıyor. Bosch sürrealist figürler, mutasyona uğramış insanlar, yarı hayvan yarı insan yaratıklar gördüğümüz bu panelde insanların dünyevi zevklere düşkünlüğünü ıstakoz kabukları, cam tüpler ve yumurtalar ile sembolist bir yaklaşımla anlatıyor.

Ayrıca çileğe tapan insanlarla, çileğin kokusu çabuk geçen bir meyve olmasından dolayı, geçici zevkleri sembolize ediyor. Tam ortadaki çatlak küre dayanıksızlığın bir alegorisi aslında.

Genel olarak cinselliğin ön planda olduğu bu panelde özetle insanların dünyevi zevklere çok fazla odaklandığı ve ortaya çıkan kötülüğe karşı kayıtsız kaldığını söyleyebiliriz.

Son panele baktığımızda dünyayı kötülük kaplamış, dehşet her bir tarafı sarmış, korkunç şeytanlar ve cezalandırılan insanlarla dolu her taraf. Rahatça görebiliriz ki insanlar kendilerini saklamak istiyor, utançlarından yüzlerini kapatıyor, saklanıyorlar. Şehvetin yerini utanç ve korku almış  adeta. İnsanlar işledikleri günahlardan dolayı utanç içinde acılarını çekerken görünüyorlar.7 büyük günahı işleyen insanlar yaptıklarına göre cezalandırılıyorlar.

Cehennemin Bestesi

Bu tabloyu ilginç kılan bir diğer özellik ise son panelde yer alan arpın altındaki kızın kalçasında yer alan notalar. Fark etmiş miydiniz? Bu notalar müzik haline getirildiğinde ise CEHENNEM MÜZİĞİ adıyla nam salmış.

Dinlemek İsterseniz: https://www.youtube.com/watch?v=OnrICy3Bc2U

Ernst Gombrich

Dünyevi Zevkler Bahçesinin kapalı görünümü. Klasik yorumlamaya göre dünyanın yaratılışını tasvir eder. Sol üstte tanrıyı görebilirsiniz. Üstte görülen sözler ise İncil’den alıntıdır.adan görünümü

Ünlü sanat yorumcusuna göre bu eserin yorumlanışı çok farklıydı. O bu eserin Nuh’un tufanını anlattığını düşündü. Bunu da bazı noktalara dikkat ederek bulmuştu.

Eserin kapalı haline bakacak olursak-klasik yorumlara göre tanrının dünyayı yarattığını anlatıyor-sol üstteki(tanrı figürü)yazıları işaret ediyor. Yazılar şu şekilde;

O konuştu ve oldu

O emretti ve durdu

Ernst Gombrich bu cümlelerin ise Eski Ahit’in tekvin bölümünde yer alan Nuh’un Tufanına ilişkin olduğunu söyledi.

Bu bölümde Tanrının yeryüzüne baktığını ve çok fazla günah gördüğü için Nuh Tufanını gönderdiği ifade edilir.

Eserde sol tarafta bulunan çizginin ise gökkuşağı olduğunu vurgular.

Batı İkonografisine göre gökkuşağı sembolü Nuh’un tufanından sonraki anı temsil eder. Buna göre resmedilen an Tanrının dur dediği ve tufanın durduğu andır.

Yani Ernst Gombrich bu eserde aslında Nuh’un Tufanını resmettiğini söyler.

Ama bir gariplik yok mu? Nuhun tufanını anlatan bir resimde nasıl olur da bir gemi olmaz? İşte bu soru sanatseverlerin kafasını kurcalarken son zamanlarda Bosch’un atölyesinde bir parça daha bulundu. Bir üçlemenin(!) dördüncü parçası. Bu parçanın boyutları diğerleriyle uyuşuyor ve bir gemiyi tasvir ediyor!

İşte sanatın belki en büyüleyici kısmı bu. Yoruma açık oluşu.

Bildiğimiz her şey yalan mı yoksa bir yanılsamadan mı ibaret? . Tek bildiğimiz hiçbir şey bilmediğimiz mi?




Oğulcan Özyavuz

Kaynaklar:

https://tr.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCnyevi_Zevkler_Bah%C3%A7esi

https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-2562173/Listen-Hieronymus-Boschs-500-year-old-bottom-song-Hell-Scientist-transcribes-score-rear-famous-masterpiece.html

3 Yorumlar

Ertuğrul Keyvan 11 Ekim 2020 - 15:20

Çok iyi yazı olmuş 👏👏

Cevap
Ata Sefa Kaplan 11 Ekim 2020 - 15:22

Her detayı ayrı ilgi çekici ve anlamlı, özellikle nota detayına bayıldım.

Cevap
Beyza 11 Ekim 2020 - 15:25

Harika 👌

Cevap

Yorum Yap

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı